مقام اول اقسام 1 و 2 و 3 ، به اتفاق همهء اصوليان ، امكان دارند ، ولى در قسم چهارم اختلاف است . مقام دوم اقسام 1 و 2 واقع هم شده‌اند ؛ همان گونه كه مثال آورديم ، ولى در قسم سوم باز اختلاف است . پس بحث ما در دو امر متمركز مىشود : الف . امكان قسم رابع ، ب . وقوع قسم ثالث . 5 . امكان يا استحالهء قسم رابع در اين‌باره دو نظر وجود دارد : 1 . صاحب بدايع به امكان قسم رابع قائل است و استدلال نموده است كه : « اذا رأى شبحا من بعيد و تيقن انه حيوان و لكن لم يعلم انه من أى نوع من انواعه أو صنف من اصنافه فان له حينئذ ان يتصور ذلك الشبح الذى هو جزئى حقيقى و يضع اللفظ بازاء معناى كلى منطبق عليه و على غيره من الافراد فهذا الوضع الخاص و الموضوع له العام . . . » . صاحب محاضرات اين استدلال را جواب مىدهد : « هذا توهم فاسد لانه قد يتصور ذلك الشبح بعنوان انه جزئى و معنى خاص فيضع اللفظ بازاء واقعه « الشبح » و قد يتصور ذلك بعنوان الكلى المنطبق عليه و على غيره فيضع اللفظ بازاء معنونه و لا ثالث له فهو على الاول من الوضع الخاص و الموضوع له الخاص و على الثانى من الوضع العام و الموضوع له العام و الخاص » . « 1 » 2 . ساير اصوليان ، از جمله مصنف ، همه و همه ، قائل به استحالهء قسم رابع هستند . منشأ نزاع در اين است كه آيا خاص مىتواند وجه براى عام ، و آيينه براى كلى باشد يا نه ؟ در توضيح مطلب بايد گفت از يك‌سو در باب وضع ، واضع بايد معناى موضوع له را تصور كند و از سوى ديگر ، تصور معنا چه بنفسه و چه بوجهه و عنوانه كافى است و

--> ( 1 ) . المحاضرات ، ج 1 ، ص 52 .